De wet stelt duidelijk dat welzijn op het werk een collectieve verantwoordelijkheid is. Hieronder vind je enkele belangrijke welzijnsactoren:

  • De werkgever is verantwoordelijk voor het welzijnsbeleid. Hij moet een gestructureerd preventiebeleid uitwerken: risico’s identificeren en analyseren, preventiemaatregelen nemen en overleg organiseren. Welzijn op het werk maakt integraal deel uit van het beheer van een onderneming.
  • De hiërarchische lijn speelt op alle niveaus een essentiële rol bij de concrete uitvoering van het welzijnsbeleid: het toepassen van preventiemaatregelen in de dagelijkse praktijk, het toezien op de naleving van procedures en instructies, het opsporen van risicosituaties, het voeren van dialoog met de werknemers en het doorgeven van relevante informatie. Zij vormen de schakel tussen het preventiebeleid en de realiteit op het terrein.
  • De werknemers zijn eveneens welzijnsactoren: zij moeten de veiligheidsinstructies naleven, de arbeidsmiddelen correct gebruiken en bijdragen aan een veilige en respectvolle werkomgeving.
  • De preventieadviseurs: zowel interne als externe deskundigen ondersteunen de werkgever en de organisatie bij het uitwerken en uitvoeren van het welzijnsbeleid. Zij voeren risicoanalyses uit, stellen preventiemaatregelen voor, adviseren over technische, menselijke en organisatorische aspecten en begeleiden de werknemers.
  • De overlegorganen (in het bijzonder het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk – CPBW): de sociale dialoog speelt een sleutelrol in het welzijn op het werk. Via deze organen kunnen werknemers en werkgever overleggen, informatie uitwisselen en samen deelnemen aan het welzijnsbeleid. De samenstelling van de werknemersvertegenwoordigers in het CPBW wordt bepaald door de sociale verkiezingen, die om de vier jaar plaatsvinden.
  • De inspectie Toezicht Welzijn op het Werk: verstrekt advies inzake preventie en ziet toe op de naleving van de regelgeving. Zij voert controles op de werkvloer uit en kan sancties opleggen bij het niet‑naleven van de voorschriften.

Iedereen heeft een rol te spelen, elk op zijn eigen niveau.

De regelgeving voorziet in een multidisciplinaire benadering van preventie en heeft voor elk van de risico's een set gespecialiseerde actoren gedefinieerd. Elk van deze actoren speelt een complementaire rol bij de uitvoering van het welzijnsbeleid: sommigen zijn dagelijks aanwezig, anderen treden ad hoc op. Samen dragen zij bij tot het waarborgen van een veilige, gezonde en respectvolle werkomgeving.

Preventieadviseurs

Preventieadviseurs nemen geen beslissingen in de plaats van de werkgever. Zij adviseren, analyseren en begeleiden, op basis van hun expertise en in dialoog met de werknemers en de overlegorganen.

Preventieadviseurs vervullen hun opdracht in volledige onafhankelijkheid ten opzichte van zowel de werkgever als de werknemers. Zij mogen geen nadeel ondervinden omwille van hun activiteiten als preventieadviseur. Er zijn specifieke waarborgen voorzien om deze onafhankelijkheid te garanderen. Meer informatie hierover is beschikbaar op de website van de FOD Werkgelegenheid: Statuut van de preventieadviseur.

De preventieadviseur veiligheid

De preventieadviseur veiligheid analyseert de gevaren en risico’s die verbonden zijn aan machines, installaties en werkmethoden. Hij stelt technische en organisatorische maatregelen voor om ongevallen te voorkomen en werkt mee aan de uitwerking van veilige werkprocedures. Daarnaast onderzoekt hij ongevallen en incidenten om hieruit lessen te trekken om herhaling te voorkomen.

De preventieadviseur-arbeidsarts

De preventieadviseur‑arbeidsarts focust op de bescherming van de gezondheid van werknemers in relatie tot hun beroepsactiviteit. Hij voert het gezondheidstoezicht uit in functie van de beroepsrisico’s, beoordeelt de arbeidsgeschiktheid, verricht medische onderzoeken en spoort beroepsgebonden aandoeningen vroegtijdig op.

Daarnaast adviseert hij werkgevers en werknemers over werkplekaanpassingen, stelt hij preventiemaatregelen voor en draagt hij bij aan het re‑integratie‑ en werkbehoudsbeleid.

Psychosociale aspecten

De preventieadviseur psychosociale aspecten

De preventieadviseur psychosociale aspecten is een expert binnen de interne of externe dienst voor preventie en bescherming op het werk en behandelt risico’s die het mentale welzijn van werknemers aantasten.

Hij neemt deel aan de analyse van psychosociale risico’s, helpt bij het uitwerken van een aangepast beleid en behandelt formele en informele verzoeken tot psychosociale interventie (zoals pesterijen, stress en geweld). Daarnaast stelt hij gerichte of structurele acties voor, zoals bemiddeling of opleidingen.

De vertrouwenspersoon

De vertrouwenspersoon treedt in de ondernemingen op als eerste aanspreekpunt voor psychosociale aspecten. Hij of zij luistert, informeert over mogelijke oplossingen en bevordert verzoening of doorverwijzing naar de bevoegde instanties.

De aanstelling van een vertrouwenspersoon is verplicht voor werkgevers die 50 werknemers of meer tewerkstellen.

De preventieadviseur ergonoom

De preventieadviseur ergonoom is gespecialiseerd in het aanpassen van het werk aan de mens. Hij richt zich onder meer op werkhoudingen, repetitieve bewegingen, de inrichting van werkplekken en het ontwerp van gereedschappen, machines en werkruimtes.

Hij werkt nauw samen met de arbeidsarts en de preventieadviseur veiligheid om fysieke en musculoskeletale risico’s te beperken.

De preventieadviseur-arbeidshygiënist

De preventieadviseur-arbeidshygiënist identificeert gevaarlijke blootstellingen (zoals aan chemische producten, stof en biologische agentia). Hij evalueert de blootstellingsniveaus, stelt technische- en organisatorische maatregelen voor en adviseert over de keuze van passende persoonlijke beschermingsmiddelen.