Ontdek het rapport van de studie op de website van de Onafhankelijke Ziekenfondsen: Van child penalty tot beschermend effect: de ongelijk verdeelde impact van ouderschap op mentale arbeidsongeschiktheid.
Uit de studie blijkt dat moeders gemiddeld een veel hoger risico op mentale arbeidsongeschiktheid lopen dan vaders. Vrouwen met kinderen hebben meer dan dubbel zoveel kans als mannen met kinderen op arbeidsongeschiktheid omwille van mentale redenen, een bevinding die aansluit bij wat in de literatuur “child penalty” genoemd wordt. Met deze term wijst men erop dat vrouwen disproportioneel de impact van ouderschap dragen, zowel in termen van loopbaan als arbeidsongeschiktheid. De combinatie van werk en gezin blijkt dus vooral voor vrouwen zwaar te wegen, wat bestaande ongelijkheden verder versterkt.
Tegelijk blijven sociaaleconomische kwetsbaarheden een belangrijke rol spelen. Alleenstaande ouders en gezinnen met een lager inkomen lopen een hoger risico op psychische problemen en langdurige uitval. Ook kenmerken zoals de leeftijd van de kinderen of extra zorgnoden verhogen de mentale belasting. De studie bevestigt dat mentale gezondheid bij ouders het resultaat is van een complex samenspel van individuele, familiale en maatschappelijke factoren.
De studie toont echter ook dat ouderschap niet uitsluitend een negatief effect heeft. In bepaalde situaties kan het net een beschermende rol spelen voor de mentale gezondheid en het risico op arbeidsongeschiktheid. Factoren zoals een stabiel inkomen, een ondersteunend netwerk en een evenwichtige verdeling van zorgtaken blijken cruciaal om die positieve effecten te realiseren.
Ten slotte doet het onderzoek een aantal aanbevelingen:
- Gebruik het ‘familiekrediet’ als hefboom voor gendergelijkheid en gelijke rechten voor alleenstaande ouders:
- Stimuleer en normaliseer opname van geboorteverlof.
- Ouders die hun kind alleen opvoeden, zouden recht moeten hebben op een equivalent ouderschapsverlof als dat van tweeoudergezinnen.
- Besteed bij de uitwerking bijzondere aandacht aan de praktische implementatie.
- Maak werk van een administratieve vereenvoudiging en harmonisatie.
- Maak een meer flexibele opname van ouderschapsverlof mogelijk.
- Investeer in betaalbare, kwaliteitsvolle en flexibele kinderopvang.
- Een vraag voor onderzoek door het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen met als doel concrete en evidence-based oplossingen voor te stellen om de genderkloof gelinkt aan ouderschap te verkleinen, met bijzondere aandacht voor arbeidsongeschiktheid.
(Bron: Onafhankelijke Ziekenfondsen: Van child penalty tot beschermend effect: de ongelijk verdeelde impact van ouderschap op mentale arbeidsongeschiktheid (PDF, 1,19 MB))