De werkgerelateerde psychosociale risico’s worden voornamelijk in verband gebracht met hart- en vaatziekten en psychische aandoeningen, waaronder zelfdoding. Daarnaast leiden deze risico’s tot naar schatting 45 miljoen verloren gezonde levensjaren (voor invaliditeit gecorrigeerd). Dit weerspiegelt het aantal gezonde levensjaren dat verloren gaat door ziekte, handicap of vroegtijdig overlijden. Ongeveer 1,37 procent van het wereldwijde bruto binnenlands product gaat verloren als gevolg van ziekte, uitval en verminderde productiviteit.
Het rapport benadrukt de toenemende impact van de manier waarop werk wordt ontworpen, georganiseerd en beheerd op de veiligheid en gezondheid van werknemers. Het waarschuwt dat psychosociale risicofactoren, waaronder lange werkuren, jobonzekerheid, hoge eisen in combinatie met weinig controle, pesten op het werk en intimidatie, schadelijke werkomgevingen kunnen creëren als ze niet worden aangepakt.
Lees het volledige rapport in het Engels en het Frans op de website van de IAO:
- Le milieu de travail sur le plan psychosocial : Évolutions et pistes d’action mondiales
- The psychosocial working environment: Global developments and pathways for action
Lange werkuren, pesten en geweld blijven wijdverbreid
Een belangrijke risicofactor is het aantal lange werkuren. Wereldwijd werkt 35 % van de werknemers meer dan 48 uur per week, wat een verhoogd risico met zich meebrengt op hartziekten en beroertes.
Ook ongewenst gedrag op het werk blijft een hardnekkig probleem. Zo heeft 23 % van de werknemers tijdens zijn of haar loopbaan te maken gehad met een vorm van geweld, pesterijen of intimidatie, waarbij psychologisch geweld het meest voorkomt (18 %).
Om het gebrek aan cijfergegevens te verhelpen, lanceerde de IAO in 2025 een gerichte bevraging bij nationale instellingen voor arbeidsongevallenstatistieken. Daaruit blijkt dat slechts 37 procent van de instellingen concrete plannen heeft om de statistieken over psychosociale risico’s en mentaal welzijn op het werk in de komende vijf jaar te versterken.
Wat is de psychosociale werkomgeving?
De IAO definieert de psychosociale werkomgeving als de elementen van werk en van interacties op de werkplek die verband houden met de manier waarop banen worden ontworpen, hoe werk wordt georganiseerd en beheerd, en met het bredere beleid, de praktijken en procedures die het werk sturen. Deze elementen, zowel afzonderlijk als in combinatie, beïnvloeden de gezondheid en het welzijn van werknemers, evenals de prestaties van organisaties.
Het rapport onderscheidt drie onderling samenhangende niveaus:
- De job zelf, waaronder de jobeisen, taakinhoud en aansluiting op de vaardigheden van de werknemers.
- De manier waarop werk is georganiseerd en beheerd, zoals autonomie, leiderschap, ondersteuning en werktempo.
- Het bredere beleid, de praktijken en procedures op de werkplek, waaronder arbeidsvoorwaarden, digitale monitoring, werktijdregelingen en preventiebeleid tegen geweld en intimidatie.
Wetgeving, beleid en preventie op de werkvloer cruciaal
Op beleidsniveau ziet de IAO een groeiende erkenning van psychosociale risico’s, maar de vooruitgang verloopt ongelijk. Internationale arbeidsnormen bieden volgens de organisatie wel een solide basis. Het IAO-verdrag nr. 190 betreffende de uitbanning van geweld en intimidatie in de wereld van werk (2019) is volgens de IAO het eerste instrument dat psychosociale risico’s expliciet benoemt. Toch blijft de vertaling naar nationale wetgeving en collectieve akkoorden beperkt.
De IAO benadrukt dat effectieve preventie vooral op organisatieniveau moet gebeuren. Maatregelen zoals realistische werkbelasting, duidelijke rolafbakening, participatief leiderschap en goede communicatie zijn volgens het rapport effectiever dan louter individuele copingstrategieën. Individuele ondersteuning kan nuttig zijn, maar mag een aanpak van structurele problemen in de werkorganisatie niet vervangen.
Het rapport baseert zich daarbij op de IAO-richtlijnen voor welzijnsmanagementsystemen, die een beleid rond psychosociale risico’s beschouwen als een integraal onderdeel van het algemene preventiebeleid.
Blik op de toekomst
De IAO schuift drie duidelijke actiepunten naar voren: meer en betere gegevens en onderzoek, consistenter en explicieter regelgevend beleid, en sterkere preventie op bedrijfsniveau.
Alleen via een geïntegreerde aanpak, met actieve betrokkenheid van werkgevers, werknemers en overheden, kan de psychosociale werkomgeving structureel worden verbeterd
Relevante informatie op BeSWIC
Op deze website vindt u in het thema Psychosociale risico's (PSR) heel wat relevante informatie en handige tools om psychosociale risico’s op het werk aan te pakken.
Ga zeker ook aan de slag met de OiRA Psychosociale Risico’s (PSR), de dynamische online en gratis risicoanalysetool die op deze risico’s focust.
(Bron: Internationale Arbeidsorganisatie – april 2026: 840 000 sterfgevallen per jaar gelinkt aan psychosociale risico’s op het werk)