Kinderen hebben recht op een veilige speelomgeving, net zoals werknemers recht hebben op een veilige werkomgeving.
In dit blogartikel nemen we een kijkje naar het traject dat achter de cadeautjes onder de boom ligt. Daarnaast gaan we wat dieper in op internationale verdragen en andere informatie rond kinderarbeid en verwijzen we, naast speelgoedveiligheid, naar risico’s waarmee kinderen, jongeren en bij uitbreiding volwassenen in contact kunnen komen.
Verdiep u hieronder in de productieketen van Sinterklaas, en leer meer over:
- Speelgoedveiligheid:
- Dwang- en kinderarbeid
- Psychosociale risico’s in de werkplaats van de Sint
- Hou het gezond: biologische agentia en prikongevallen
- Andere risicovelden voor kinderen en jongeren
Speelgoedveiligheid
Wetgevend kader
Op Europees niveau wordt de veiligheid van speelgoed geregeld door de speelgoedrichtlijn 2009/48/EG , die een uniforme regelgeving over speelgoed oplegt in alle lidstaten van de Europese Unie.
Deze richtlijn werd naar Belgisch recht omgezet met twee koninklijke besluiten, die terug te vinden zijn op de website van de FOD Economie:
- het koninklijk besluit van 19 januari 2011 betreffende de veiligheid van speelgoed
- het koninklijk besluit van 19 januari 2011 betreffende de erkenning van conformiteitsbeoordelingsinstanties voor speelgoed
Op korte termijn zal er een speelgoedverordening komen met versterkte veiligheidsvoorschriften, verhoogde bescherming tegen schadelijke chemische stoffen en de invoering van het gebruik van digitale productpaspoorten om de handhaving te vergemakkelijken. Op 25 november 2025 keurde het Europees Parlement in tweede lezing de nieuwe teksten goed. Meer informatie hierover:
- op de website van het Europees Parlement: communiqué: Veiligheid van speelgoed: nieuwe regels om kinderen beter te beschermen;
- historiek van de toekomstige verordening op de webpagina legislative train schedule (in het Engels).
Producten waarvoor geen specifieke richtlijnen of verordeningen bestaan, vallen onder de algemene productveiligheidsverordening 2023/988 (GPSR in het Engels) die in werking trad op 13 december 2024, ter vervanging van richtlijn 2001/95/EG. Bovendien voert Verordening (EU) 2024/1781 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juni 2024 betreffende de totstandbrenging van een kader voor het vaststellen van vereisten inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten, tot wijziging van Richtlijn (EU) 2020/1828 en Verordening (EU) 2023/1542, en tot intrekking van Richtlijn 2009/125/EG een veralgemeend digitaal productpaspoort in.
Ook namaak bedreigt deze veiligheid (naast het feit dat het een inbreuk is op het merkenrecht/intellectuele eigendommen). Dat er veel namaak is van producten waaronder van speelgoed, blijkt uit volgende artikels:
- FOD Economie:
- VRT: "Hij komt, hij komt", maar is het wel met echt speelgoed? Douane waarschuwt voor namaakcadeaus.
Normen
Net zoals werkgevers en werknemers zich moeten houden aan normen en wetgeving zoals de Codex over het welzijn op het werk en de Welzijnswet, zijn ook de zaken die ze produceren (zoals speelgoed) onderhevig aan normering. De rol die normen spelen in het dagelijkse leven en het gebruik ervan in de Codex wordt geïllustreerd in volgend artikel: Rechtskracht van normen: gids van de FOD Economie.
De normenreeks EN71 speelt een belangrijke rol bij speelgoedveiligheid. Voor kinderen tussen 0-3 jaar is er een specifiek pictogram (JPG, 772 KB). De volledige reeks van geharmoniseerde normen onder de speelgoedrichtlijn. Centexbel kan enkele testen van deze normen uitvoeren.
De beschikbaarheid van 3 normen uit de normenreeks EN71 kwam onder de aandacht via de Malamud-case.
Ook volgende initiatieven verdienen een vermelding:
- de webpagina van Kind en Gezin rond Veilig speelgoed;
- de webpagina ‘spot op’ van Speelgoed;
- het artikel op gezondheid.be: Hoe kies je goed speelgoed voor Sinterklaas?;
- de website safeonweb:
- ‘Institut luxembourgeois de la normalisation, de l'accréditation, de la sécurité et qualité des produits et services’ (ILNAS): Comment sélectionner un jouet sûr et adapté à l'âge de votre enfant?.
De Sint helpt met steekproeven op speelgoedveiligheid
Naast het uitvoeren van een grondige risicoanalyse en het opzetten van een preventiebeleid ter bescherming van het welzijn van zijn werknemers, laat de Sint van veel speelgoed en kinderartikelen in zijn magazijnen steekproeven nemen om na te gaan of ze voldoen aan deze algemene en specifieke veiligheidsbepalingen. Op deze manier helpt hij de FOD Economie, de douane en Belgische en Europese consumentenorganisaties om veilig speelgoed op de markt te brengen. Daarnaast waakt de FOD Economie niet enkel over veiligheid van speelgoed maar ook over veiligheid van kinderartikelen.
In het bijzonder heeft de Sint gekeken naar interne controle op de productie, technische documentatie, veiligheidsevaluatie, veiligheidsinformatie, EG-conformiteitsverklaring, chemische vereisten.
Ouders kunnen op de website van de FOD Economie 10 tips voor de aankoop van veilig speelgoed vinden.
In het verleden heeft de FOD Economie campagnes gehouden rond veilig speelgoed.
Dwang- en kinderarbeid
Kinderen verdienen veilig en duurzaam speelgoed, gemaakt in arbeidsomstandigheden zonder slaven- en kinderarbeid. Ook buiten de feestperiode hebben we het beste voor met onze kinderen én volwassenen. Een gezonde en veilige leef- en werkomgeving staat hierbij steeds centraal.
De Internationale arbeidsorganisatie (IAO) heeft 2 verdragen rond kinderarbeid, die u kan terugvinden op de Normlex-website van de IAO:
- Verdrag 138: Minimum Age Convention;
- Verdrag 182: Worst Forms of Child Labour Convention.
Een educatief artikel over de totstandkoming van verdrag 182 met o.a. een verwijzing naar een poster van Dick Bruna rond kinderarbeid, vindt u op de Nederlandse website van Vakbondshistorie: Totstandkoming ILO-verdrag 182.
Tien jaar na de inwerkingtreding van verdrag 182 was er in 2010 in Den Haag hierover een tweedaags congres. Meer informatie in volgend artikel op de website van de IAO: The Hague Global Child Labour Conference - 10-11 May 2010.
Nog eens 10 jaar later, in 2020, werd het verdrag universeel geratificeerd. Meer informatie hierover in volgend artikel op de website van ‘We Social Movements’ (WSM): IAO-verdrag omtrent kinderarbeid universeel geratificeerd.
Volgende initiatieven rond kinderarbeid verdienen ook een vermelding:
- de Nederlandse website Stopkinderarbeid en de Engelse website Stopchildlabour;
- Somo: Europarlementariërs stellen vragen over kinderarbeid in schoenenindustrie;
- ‘Amnesty International’: Kinderarbeid achter batterijen voor smartphones en elektrische wagens.
Een tijd geleden belichtten we nog de Blue Heart-campagne tegen mensenhandel, die uitbuiting aan de kaak wil stellen. De campagne krijgt de steun van zowel de FOD Werkgelegenheid als de Sint. Op de website van de FOD kan u daarenboven terecht voor meer informatie over de reglementering op de kinderarbeid.
Psychosociale risico’s in de werkplaats van de Sint
Investeren in de geestelijke gezondheid van jonge kinderen is een ethische, pragmatische en maatschappelijke keuze. De eerste levensjaren, van zwangerschap tot vijf jaar, zijn cruciaal voor de ontwikkeling van een kind. De Hoge Gezondheidsraad (HGR) heeft een advies opgesteld dat de geestelijke gezondheid van jonge kinderen bevordert.
Veel kinderen kijken reikhalzend uit naar 6 december, die een deel is van hun ontwikkeling en hun geestelijke gezondheid.
De Sint levert niet graag half werk, dus men kan zich voorstellen dat werkdruk in het magazijn van de Sint in aanloop van die belangrijke dag toeneemt. De Sint is zich bewust van de psychosociale risico’s, zoals stress en burn-out. Hij gaat dan ook aan de slag met de handige en gratis tools van de FOD Werkgelegenheid:
- Psychosociale risico's – Sensibilisering en opleiding – Tools
- Psychosociale risico's – Opsporing en analyse van de risico’s – Tools
- Psychosociale risico's – Rapportmodellen – Tools
- de OiRA Psychosociale Risico’s (PSR)
Hou het gezond: biologische agentia en prikongevallen
Tijdens het Sinterklaasfeest willen kinderen niet ziek in bed liggen. Kinderen zijn dan ook sterk onderhevig aan virussen (zoals waterpokken, mazelen, RSV, rode hond, bof, HPV) en bacteriën (diverse stafylokokken en pneumokokken). Vaccineren door Kind en Gezin in het Vlaamse taalgebied of door L'Office de la Naissance et de l'Enfance in het Franstalige taalgebied is één van de preventiemaatregelen die genomen worden. De Hoge Gezondheidsraad heeft ook een webpagina rond vaccinatie.
Ook ouders verschijnen graag op hun opperbest voor Sinterklaas. Ook zij zijn onderhevig aan risico’s wanneer ze in contact komen met biologische agentia, zoals virussen, zowel op het werk als thuis. Eind vorig jaar kreeg ons thema rond biologische agentia nog een grondige update en op 13 juni 2025 werd verdrag 192 over biologische agentia aangenomen.
Niet enkel kinderen hebben vaak schrik van de prik, ook volwassen kunnen op hun werk ongewenst ‘geprikt’ worden. In de codex over het welzijn op het werk zijn dan ook bepalingen opgenomen rond prikongevallen.
Andere risicovelden voor kinderen en jongeren
Op BeSWIC verschenen al artikels over andere risico’s waarbij zowel werknemers als kinderen betrokken zijn, zoals dodehoekrisico’s in het verkeer en risico’s op de boerderij of de kinderboerderij. Er is ook een OiRA voor het kleuter- en lager onderwijs, die zich vooral richt op de personeelsleden van individuele basisschool.
Volgende organisaties hebben informatie over brandrisico’s voor kinderen:
- de website leefbrandveilig:
- Stichting brandwonden: kind: Kleine oorzaken, grote gevolgen.
De 3 boeken van het Algemeen Reglement op de elektrische installaties (AREI) bevatten 2 bepalingen over het beschermen van kinderen tegen elektrische risico’s en risico’s van brandwonden:
- Onderafdeling 4.2.2.3: In de ruimten die speciaal bestemd zijn voor kinderen (BA2) moeten de contactdozen op laagspanning zodanig uitgevoerd worden dat de contacten spanningsloos zijn of volledig afgedekt zijn door een scherm wanneer de contactstop uitgetrokken is.
- Onderafdeling 4.3.2.2: In de lokalen, speciaal bestemd voor kleine kinderen, moeten de verwarmingstoestellen derwijze gekozen worden dat de temperatuur van de genaakbare oppervlakken 60 °C niet overtreft.
Ook gevaarlijke stoffen en chemische agentia kunnen onverwacht in kinderhanden terechtkomen. Daarom is een veiligheidssluiting voor kinderen verplicht voor verpakkingen die een stof of een mengsel bevatten die aan het grote publiek worden geleverd en ingedeeld zijn in bepaalde gevaarscategorieën.
De jaarlijkse campagne Stip it in het Nederlandstalig landsgedeelte en de campagne Harcèlement, on s’y Oppose et on en Parle Ensemble (HOPE) in het Franstalige landsgedeelte tegen pesten verdient ook een vermelding. De kinderen van vandaag zijn de werknemers en werkgevers van morgen. Hoe vroeger pesten een halt wordt toegeroepen, hoe beter we Geweld en pesterijen op het werk kunnen voorkomen.
Waar kinderen op heel wat risico’s kunnen botsen, komen jongeren voor het eerst in contact met de reële werkomgeving. Boek X, titel 3 van de codex over het welzijn op het werk focust zich dan ook op jongeren op het werk.
In het verleden verscheen op deze website al heel wat informatie rond ergonomie voor jongeren, zoals volgende voorbeelden illustreren:
- Nieuwe rapporten van EU-OSHA tonen dat de beste preventie van MSA begint bij jonge mensen
- ENETOSH en EU-OSHA roepen op tot gezamenlijke actie om de fysieke gezondheid in het onderwijs te bevorderen
De FOD Werkgelegenheid heeft daarnaast een interactief spel om studenten te leren omgaan met kankerverwekkende stoffen op de werkvloer ontwikkeld.
In 2022 was het bovendien het Europees jaar van de jeugd.
Aan de hand van de tag Jongeren kan u op BeSWIC nog veel meer informatie terugvinden.
Ten slotte is een vaak onderschat probleem, waarmee alle zwakke weggebruikers (zowel kinderen, jongeren, als volwassenen op weg naar het werk) te maken krijgen, dat van de zichtbaarheid in het verkeer. Naast het dragen van een helm, is een goede verlichting en het gebruik van fluohestjes een must voor wie zich in het verkeer begeeft op donkere dagen.
De FOD Economie heeft hierover informatie en in het verleden campagnes gehouden, waarover u meer informatie vindt op de website van de FOD Economie, in het thema Zichtbaar in het verkeer.