Landbouwsector: infofiches seizoensarbeid en enkele risico’s in de sector

Op zijn website benadrukt de Boerenbond dat het belangrijk is dat werknemers die in de groene sector aan de slag gaan goed geïnformeerd zijn. Goede afspraken en duidelijke communicatie tussen werkgever en werknemer zorgen immers voor een duurzame relatie.

Fiches in 7 talen

Momenteel zijn er 3 thema’s over seizoensarbeid beschikbaar:

• Werken in de sector (over het soort werk dat je kan doen in de verschillende deelsectoren)
• Veilig werken (omdat een veilige werkomgeving voorop staat)
• Gezondheidszorgen (voor wie medische zorgen behoeft)

Volgende 10 fiches worden aangeboden onder de paraplu ‘Veilig Werken’:

• Aardbeien Plukken (PDF, 800 KB)
• Groenten Open Lucht (PDF, 935 KB)
• Groenten Uit Volle Grond (PDF, 1,05 MB)
• Oogsten Hard fruit (PDF, 869 KB)
• Oogsten Paprika (PDF, 1,06 MB)
• Oogsten Tomaten (PDF, 1,01 MB)
• Oogsten Zacht fruit_(PDF, 1 MB)
• Perspotten Uitplanten (PDF, 831 KB)
• Rooien Bomen (PDF, 1,07 MB)
• Stekken Inpotten (PDF, 835 KB)

Voor de gezondheidszorg betreft het volgende 4 fiches:

• Gezondheidszorgen: Huisarts (PDF, 863 KB)
• Gezondheidszorgen:_Medicatie_(PDF, 865 KB)
• Gezondheidszorgen:_Ziekenfonds_(PDF, 855 KB)
• Gezondheidszorgen:_Ziekenhuis (PDF, 860 KB)

In de toekomst zullen ook andere thema’s aan bod komen, zoals vrije tijd, belastingen en huisvesting. Op die manier wil men ervoor zorgen dat ook de anderstalige seizoenarbeider ten volle kan participeren aan onze samenleving.

Lees er meer over in volgende nieuwsberichten:

• VILT: Nieuwe infofiches ondersteunen tuinders bij onthaal van seizoenarbeiders;
• Landbouwleven: Infofiches in 7 talen voor onthaal van seizoenarbeiders.

Op BeSWIC verscheen in het verleden al een artikel over een gelijkaardig initiatief in Frankrijk: Seizoenarbeiders en gedetacheerde werknemers: 19 affiches rond 4 risicovelden in 11 talen.

Daarnaast bevat BeSWIC heel wat informatie voor anderstaligen.

Precariteit

De hierboven aangehaalde zaken zijn goedbedoelde initiatieven voor bedrijven die oog hebben voor het welzijn van hun (vaste en tijdelijke) medewerkers in de sector. Toch zijn er ook bedrijven in de sector die het minder goed voorhebben met hun werknemers, zoals blijkt uit volgend artikel: “Essentieel maar onzichtbaar en uitgebuit”: studie van Oxfam over arbeidsmigranten in de landbouw.

Er zijn ook andere publicaties die deze precaire situaties aan de kaak stellen:

• Horval: Een noodkreet: uitgebuite seizoenarbeiders;
• Tchak (in het Frans): Célestin, sans-papiers en Belgique: “La vie que je mène ici, ce n’est pas une preuve? “;
• ‘Sciences Et Société, Alimentation, Mondes agricoles et Environnement’ (SeSaMe) (in het Frans):
  • Saisonniers agricoles étrangers : les nouveaux damnés de la terre,

• « Les saisonniers en agriculture sont vus comme des oiseaux de passage »,
• Agriculture et alimentation : quand les conditions de travail font tache…;

• ReporTerre (in het Frans): PODCAST- Les travailleurs agricoles : « invisibles », mais en première ligne face au virus.

Op de website van de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD) kan men documenten vinden over afspraken met deze sector en documenten die worden opgevraagd tijdens inspecties:

• Checklist Groene sectoren (laatste update: 29.08.2025)
• Plan voor eerlijke concurrentie in de groene sectoren
• Awareness-raising campaign on seasonal workers

Mentaal welzijn

Een andere belangrijke zaak is het mentaal welzijn in deze sector. Het initiatief Boeren op een kruispunt begeleidt de Vlaamse land- en tuinbouwer bij financiële, economische, psychologische, technische of sociale vragen.

Op 17 september 2025 werd bovendien een resolutie aangenomen in Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid over het versterken van het welbevinden van de Vlaamse landbouwers.

VILT berichtte hierover: Landbouwcommissie vraagt aandacht voor mentaal welzijn. Onderaan dit artikel vindt u nog meer links naar artikels van VILT rond mentaal welzijn.

Volgende websites of organisaties hebben specifieke webpagina’s over mentaal welzijn bij landbouwers:

• Boerenbond: dossier mentaal welzijn;
• ILVO: dossier Stress en welbevinden bij landbouwers;
• Vlaams Parlement:
  • Mentaal welbevinden van landbouwers,
  • Verslag van de hoorzitting van 2 april 2025 namens de Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid uitgebracht door Els Robeyns over het jaarverslag van Boeren op een Kruispunt vzw.

Gewasbeschermingsmiddelen

De gevaren voortkomende uit gewasbeschermingsmiddelen spelen ook een belangrijke rol in de sector. Toelatingsakten, fytolicentie, opleiding, risicoanalyses (in het kader van de regelgeving chemische agentia van Boek VI, titel 1 van de codex), reductieplannen, enzovoort zijn maatregelen om te komen tot een beheersbaar risico.

De website van Fytoweb biedt heel wat informatie over deze topics.

Een publicatie op de website van Sciensano geeft een overzicht van blootstelling bij betredingen: Exposure of workers to pesticide residues during re-entry activities: A Review.

Daarnaast kwam de sector van de snijbloemen recent in de kijker met betrekking tot residuen die achterbleven. Enkele berichten en documenten:

• België:
  • VRT: Werk van bloemist in Frankrijk blijkt dodelijk: voor het eerst link tussen pesticiden en overlijden kind aangetoond,
  • RTBF (in het Frans): Des bouquets de fleurs contaminés par les pesticides, selon UFC Que Choisir;
• Hesamag 30
  • in het Frans: Dites-le avec des fleurs…,
  • in het Engels: Say it with flowers…;
• Frankijk:
  • Assemblée nationale (in het Frans): proposition de résolution européenne  (van 23 mei 2025) visant à garantir la protection des travailleurs des métiers de la fleur coupée en réglementant les seuils de résidus de pesticides contenus dans les fleurs commercialisées en Europe,
  • ANSES (in het Frans): Constitution d’un groupe de travail chargé d’expertiser les risques relatifs à l’exposition professionnelle aux agents chimiques dangereux dans le secteur des fleurs coupées;
• Nederland:
  • Een Vandaag: Discussie over sierteelt veroorzaakt spanning in Westerveld: 'Splijt de samenleving'.

Tenslotte worden er ook in de brede sector welzijnscampagnes gehouden (naast de inspectiecampagnes van het hogervermelde SIOD), waarbij blootstelling aan gevaarlijke stoffen een belangrijk element is:

• Resultaten van de campagne “Bescherming van werknemers in de sierteelt”
• Campagne van de arbeidsinspectie in de groene sectoren in de periode 2025-2027

Om bedrijven te helpen ontwikkelde de FOD Werkgelegenheid met zijn partners uit de sector ook een OiRA Landbouw: Lancering van de nieuwe OiRA-tool voor de land- en tuinbouw.

Andere risico’s

Voor de vele andere gevaren en risico’s van de sector zoals werken met landbouwvoertuigen, mestgassen, omgaan met dieren, ergonomische risico’s, enzovoort, en voor maatregelen en campagnes, kan men volgend artikel raadplegen: Campagne rond brandveiligheid in de land- en tuinbouw en updates van BeSWIC-berichten over risico’s in de sector.

Ten slotte verdienen ook volgende webpagina’s een vermelding:

• VILT: Rapport stalbranden: Waar rook is, ontbreken de cijfers in Vlaanderen;
• de Boerenbond: “Veilig werken, iedereen wint erbij”;
• het Rekenhof: Gelegenheidswerk in de land- en tuinbouw – Controle van het sociale beleid door de RSZ.