Meer informatie over de Internationale Dag van de Mensenrechten op de website van het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens: Dag van de Mensenrechten 2024: waak mee.
Hieronder vindt u de conclusies van het rapport, meer informatie over het verdrag van het beroep van advocaat en een lijst van enkele relevante artikels over juridische beroepen en over agressie in andere sectoren.
Resultaten van de studie: nood aan maatregelen
In heel Europa zijn voorbeelden te vinden van advocaten die, omwille van de uitoefening van hun beroep, het slachtoffer zijn geworden van agressie en geweld. Een ruime bevraging door Ordes en balies over heel Europa onder leiding van de CCBE heeft die problematiek nu in kaart gebracht.
In totaal hebben 18 landen en in totaal 14.559 advocaten deelgenomen aan de bevraging. De resultaten zijn allesbehalve rooskleurig en liggen in lijn met deze uit Vlaanderen in 2023. Een overzicht van de cijfergegevens uit 2023 zijn beschikbaar in volgend document op de website van de Orde van Vlaamse Balies: Agressie tegen advocaten (PDF, 345 KB).
Een kleine 58% van de deelnemende advocaten in 18 Europese landen stelde de afgelopen 2-3 jaar slachtoffer van agressie te zijn geweest (tegenover Vlaanderen: 81%). Meer specifiek:
- verbale agressie: 64 % (Vlaanderen: 78 %);
- fysieke agressie: 12 % (Vlaanderen: 18%);
- bedreigend gedrag: 37 % (Vlaanderen: 36%);
- intimidatie: 44 % (Vlaanderen: 57 %).
Net als bij Vlaamse advocaten hebben deze situaties vooral een nadelige impact op de jobtevredenheid en de mentale gezondheid van de Europese advocaat. Zo’n 35 % van de deelnemende advocaten gaf aan minstens 1 keer te hebben overwogen om omwille van deze problemen het beroep te verlaten (Vlaanderen: 40 %).
De resultaten illustreren de nood aan maatregelen om advocaten en de rechtsstaat te beschermen. Op Europees niveau sijpelt dat besef door in het toekomstige Europees Advocatenverdrag, dat de rechten van advocaten in de uitoefening van hun beroep verankert en expliciet voorziet in een artikel over de bescherming van advocaten tegen allerhande vormen van inmenging en agressie.
Meer informatie is beschikbaar op volgende websites:
- Orde van Vlaamse Balies: Agressie tegen advocaten over heel Europa een probleem;
- CCBE:
- ‘Journal Spécial des Sociétés’ (JSS) (in het Frans): Les menaces envers les avocats augmentent, en même temps que la stigmatisation de la profession.
In Nederland is een soortgelijk rapport gepubliceerd op de website van de Nederlandse orde van advocaten: Aantal advocaten dat te maken krijgt met agressie, bedreiging en/of intimidatie toegenomen.
Verdrag over het beroep van advocaat
Het Comité van Ministers van de Raad van Europa heeft op 13 maart 2025 de “European Convention on the Profession of Lawyer” goedgekeurd. Dat instrument moet de bescherming van het beroep en het recht om het in volle onafhankelijkheid en zonder belemmeringen uit te voeren, versterken. Om de effectieve implementatie van het verdrag te verzekeren, wordt een specifiek toezichtsmechanisme opgericht.
Meer informatie op volgende websites:
- Orde van Vlaamse Balies: Het Europees Advocatenverdrag is goedgekeurd!;
- Raad van Europa:
- Council of Europe adopts international convention on protecting lawyers;
- Le Conseil de l’Europe adopte une convention internationale sur la protection des avocats,
- Specifieke webpagina: European Convention on the Profession of Lawyer: A guarantee for the proper administration of justice and the respect of the Rule of Law,
- Specifieke webpagina: Convention européenne sur la profession d'avocat : Une garantie pour la bonne administration de la justice et le respect de l'État de droit.
Relevante artikels over juridische beroepen en agressie
Op BeSWIC verschenen in het verleden al een aantal artikels over zowel juridische beroepen als over agressie in het algemeen.
Een aantal voorbeelden van artikels over juridische beroepen:
- Wereldwijde studie over psychosociale risico’s binnen de juridische beroepen
- De toekomst van de arbeidsgerechten en arbeidsauditoraten
- Openingsrede van de Voorzitter van de Nationale Arbeidsraad voor het Arbeidshof Brussel
Agressie kan men overal tegenkomen zoals op het openbaar vervoer, tegenover politie en hulpverlening, tegenover penitentiair beambten, tegenover afvalophalers, in ziekenhuizen, in het onderwijs, enz.
Aan de hand van de zoekterm Agressie kan men op deze website heel wat informatie terugvinden.
In de coronaperiode werd er geregeld bericht over agressie in de detailhandel, zoals in volgend artikel in het Engels op ‘Uniglobal’: Pandemic leads to global rise in violence in stores.
Recent kwam ook de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) in beeld met agressie bij werkzoekenden. Lees hierover volgende artikels:
- VRT NWS: Werkzoekenden riskeren uitkering te verliezen na fysiek of verbaal geweld bij VDAB;
- Vlaams Parlement: vraag om uitleg over de agressie tegen VDAB-medewerkers in de vergadering van 8 januari 2025 in de Commissie voor Economie, Werk, Sociale Economie, Wetenschap en Innovatie;
- Algemeen Christelijk Vakverbond (ACV): Bij VDAB maken ze werk van een agressieaanpak;
- TVL: Agressieve werkzoekenden riskeren verlies uitkering.
In de Franstalige pers wordt er ook melding gemaakt van agressie bij FOREM, Actiris of het OCMW. Lees volgende artikels in het Frans op de website van:
- RTL: Les chômeurs sont de plus en plus agressifs: après le Forem, Actiris et le VDAB doivent aussi s’équiper de boutons d’alerte!;
- BX1:
- Alterechos: Travail social: la violence en première ligne.
Noodoproepsystemen zijn een adequate beveiligingsmaatregel tegen deze vormen van agressie. Lees hierover volgende informatie op de website van Icoba:
De stijgende agressie in Italiaanse scholen gaf in 2024 aanleiding tot het terug invoeren van punten op gedrag. Dit is te lezen in het Engels in de Guardian: Italy revives policy of failing badly behaved pupils to ‘bring back respect’.